Spelregels Machiavelli
Kies elke ronde een karakter en bouw de rijkste stad
Door Redactie Spelregelwijzer · gecontroleerd op 13 oktober 2026
Bron: officiële spelregels van 999 Games (internationaal: Citadels, Z-Man Games)
Wacht op controle. Deze pagina wacht nog op een laatste controle door een redacteur en staat daarom niet in zoekmachines. Twijfel je aan een regel, kijk dan in het regelboek.
Dit heb je nodig
- 27 karakterkaarten (per spel gebruik je er 8 of 9)
- gebouwenkaarten: 87 in de Nederlandse doos volgens 999 Games, 84 in het internationale regelboek (54 gewone en 30 unieke; per spel gebruik je de 54 gewone plus 14 unieke)
- goudstukken als bank
- 1 kroon voor de koning
- pen en papier voor de eindtelling
Machiavelli is de Nederlandse uitgave van het kaartspel Citadels. Volgens de regels van Machiavelli bouw je een stad door gebouwenkaarten uit je hand te betalen met goud. Elke ronde kiest iedereen in het geheim een karakter, zoals de Moordenares, de Dief of de Koning, met een eigen kracht en een vaste plek in de beurtvolgorde. Zodra een stad compleet is speel je de ronde uit, en wint de stad met de meeste punten. Deze pagina volgt het internationale regelboek van Citadels uit 2021; het Nederlandse boekje van 999 Games kan op punten afwijken. Het bekendste verschil: internationaal is een stad compleet bij 7 gebouwen, in oudere Nederlandse dozen bij 8.
De regels van Machiavelli in het kort
- Start: 4 gebouwenkaarten en 2 goud per speler.
- Elke ronde kiest iedereen om de beurt 1 karakter uit een stapel die wordt doorgegeven.
- De karakters komen aan de beurt op volgorde van hun nummer, van 1 tot en met 8.
- In je beurt pak je 2 goud of 1 kaart, en mag je 1 gebouw bouwen.
- Een stad is compleet bij 7 gebouwen (oudere Nederlandse dozen: 8, kijk in je boekje); daarna speel je de ronde uit.
- Punten: de bouwkosten van je gebouwen plus bonussen.
Doel van het spel
Bouw de stad die aan het eind de meeste punten waard is. Elk gebouw telt voor zijn bouwkosten, en er zijn bonuspunten voor een complete stad en voor gebouwen van alle 5 soorten.
Voorbereiding
- Kies de 8 karakters waarmee je speelt, 1 voor elk nummer van 1 tot en met 8. Voor een eerste spel neem je de 8 karakters van het oorspronkelijke spel: Moordenares, Dief, Magiër, Koning, Bisschop, Koopvrouw, Bouwmeester en Condottiere. Met 3 of 8 spelers komt er een negende karakter bij.
- Leg de bijbehorende overzichtskaarten op volgorde van nummer in het midden, zodat iedereen ziet welke karakters meedoen.
- Kies 14 unieke gebouwen en schud ze door de 54 gewone gebouwen. De overige unieke gebouwen gaan terug in de doos.
- Deel elke speler 4 gebouwenkaarten dicht. De rest vormt de dichte trekstapel.
- Leg al het goud in het midden als bank. Iedereen pakt 2 goud.
- De oudste speler krijgt de kroon en de karakterkaarten.
Zo gaat een beurt
Een ronde heeft twee delen. Eerst kiest iedereen een karakter, te beginnen bij de speler met de kroon en dan met de klok mee. Daarna roept de speler met de kroon de karakters af op nummer, en wie dat karakter heeft speelt zijn beurt.
- Karakters wegleggenDe speler met de kroon schudt de karakterkaarten. Afhankelijk van het aantal spelers gaan er eerst kaarten open naar het midden, daarna gaat er altijd 1 kaart dicht weg. Het karakter met nummer 4 mag niet open weggelegd worden: gebeurt dat toch, leg dan een andere kaart open neer en schud nummer 4 terug in de stapel.
- Karakter kiezen en doorgevenDe speler met de kroon bekijkt de overgebleven kaarten, houdt er 1 en geeft de rest dicht naar links. Zo kiest iedereen er 1. De laatste speler legt de kaart die overblijft dicht weg. Met 7 spelers pakt de zevende speler ook de kaart die aan het begin dicht was weggelegd en kiest uit die twee.
- Afroepen op nummerDe speler met de kroon roept de nummers af, te beginnen bij 1. Heeft iemand dat karakter, dan draait hij de kaart om en speelt zijn beurt. Heeft niemand het, dan gaat het afroepen gewoon verder.
- Inkomen nemenJe beurt begint met een keuze: pak 2 goud uit de bank, of trek 2 gebouwenkaarten, houd er 1 en leg de andere dicht onder de stapel.
- BouwenDaarna mag je 1 gebouw bouwen: leg de kaart open voor je en betaal de bouwkosten aan de bank. Je mag geen gebouw bouwen dat met dezelfde naam al in je stad ligt.
- Kracht van je karakterDe kracht van je karakter gebruik je 1 keer per beurt, op het moment dat de kaart aangeeft. Staat er geen moment bij, dan kies je dat zelf. Goud voor gebouwen van een bepaalde kleur mag je dus voor of na het bouwen innen.
De 8 karakters van het basisspel
Het nummer bepaalt de volgorde in de ronde. Dit zijn de 8 karakters van het oorspronkelijke spel, waarmee je het best begint. De werking komt uit het internationale regelboek. Moordenares, Koning, Bisschop en Koopvrouw heten zo bij de Nederlandse uitgever; in oudere drukken heten sommige karakters anders (Moordenaar, Prediker, Koopman).
| Nr. | Karakter | Wat doet het |
|---|---|---|
| 1 | Moordenares | Noemt een ander karakter. De speler die dat karakter heeft zwijgt als het wordt afgeroepen en slaat zijn hele beurt over. |
| 2 | Dief | Noemt een ander karakter. Zodra dat karakter zijn kaart omdraait, krijgt de Dief al zijn goud. Mag niet nummer 1 en niet het vermoorde karakter kiezen. |
| 3 | Magiër | Ruilt zijn hele hand met die van een andere speler, of legt een aantal handkaarten onder de stapel en trekt er evenveel nieuwe. |
| 4 | Koning | Krijgt 1 goud per nobel (geel) gebouw in zijn stad en pakt de kroon. Hij roept de rest van de ronde af en kiest de volgende ronde als eerste. |
| 5 | Bisschop | Krijgt 1 goud per religieus (blauw) gebouw. Zijn gebouwen kunnen deze ronde niet door nummer 8 worden aangevallen. |
| 6 | Koopvrouw | Krijgt 1 goud extra en 1 goud per handelsgebouw (groen). |
| 7 | Bouwmeester | Krijgt 2 extra gebouwenkaarten en mag deze beurt tot 3 gebouwen bouwen. |
| 8 | Condottiere | Krijgt 1 goud per militair (rood) gebouw. Mag 1 gebouw vernietigen door 1 goud minder te betalen dan de bouwkosten. Een gebouw van 1 kost dus niets. |
Puntentelling bij Machiavelli
In het internationale regelboek (Citadels, 2021) is een stad compleet zodra er 7 gebouwen liggen. De lopende ronde wordt helemaal uitgespeeld en daarna is het spel voorbij. Een stad mag meer dan 7 gebouwen hebben. Met 2 of 3 spelers is een stad pas compleet bij 8 gebouwen. In oudere Nederlandse dozen van Machiavelli is het altijd 8, en 999 Games noemde op zijn eigen productpagina van Machiavelli Deluxe ook 8. Het boekje in je eigen doos beslist: staat daar 8, houd dan 8 aan. Wie na de telling de meeste punten heeft wint. Bij een gelijke stand wint van die spelers degene die in de laatste ronde het karakter met het hoogste nummer omdraaide.
Tel aan het eind de bouwkosten van al je gebouwen bij elkaar op en doe daar de bonussen bij. Goud dat je overhoudt en kaarten in je hand staan niet in de puntenlijst en leveren dus niets op.
| Onderdeel | Punten |
|---|---|
| Elk gebouw in je stad | de bouwkosten van dat gebouw |
| Minstens 1 gebouw van elk van de 5 soorten | 3 |
| Als eerste je stad compleet | 4 |
| Stad ook compleet, maar niet als eerste | 2 |
| Unieke (paarse) gebouwen | extra punten als de kaart dat zegt |
Hoeveel karakters gaan er open weg?
Voordat er gekozen wordt, verdwijnen er karakters uit de ronde. Eén kaart gaat altijd dicht weg, zodat niemand zeker weet wat er nog in omloop is. Bij 4 en 5 spelers gaan er daarnaast kaarten open weg, zodat de laatste speler nog iets te kiezen heeft.
Met 8 spelers speel je met 9 karakters en geldt voor de achtste speler dezelfde regel als voor de zevende bij 7 spelers: hij kiest uit de laatste kaart en de kaart die aan het begin dicht was weggelegd.
| Spelers | Open weg | Dicht weg |
|---|---|---|
| 4 | 2 | 1 |
| 5 | 1 | 1 |
| 6 | 0 | 1 |
| 7 | 0 | 1 |
De 5 soorten gebouwen
Elk gebouw hoort bij een soort, te herkennen aan kleur en symbool. Vier soorten leveren goud op voor een bepaald karakter; unieke gebouwen hebben elk een eigen effect dat op de kaart staat. Zo'n effect is vrijwillig, tenzij de kaart zegt dat het moet.
Het internationale regelboek telt 12 nobele, 11 religieuze, 20 handels- en 11 militaire gebouwen. Dat zijn samen de 54 gewone gebouwen. Daarnaast zijn er 30 unieke gebouwen, waarvan je er per spel 14 gebruikt. 999 Games noemt voor de Nederlandse doos 87 gebouwen in plaats van 84; welke 3 kaarten het verschil maken staat niet in de bronnen.
- Nobel (geel): goud voor de Koning.
- Religieus (blauw): goud voor de Bisschop.
- Handel (groen): goud voor de Koopvrouw.
- Militair (rood): goud voor de Condottiere.
- Uniek (paars): een eigen effect per kaart.
Ruzie aan tafel: wat mag wel en wat niet?
De vragen waar het bij Machiavelli het vaakst over gaat. Bij elk antwoord staat of het zo in de regels staat of dat het een huisregel is.
Is het spel afgelopen bij 7 of bij 8 gebouwen?
Dat hangt af van je doos. Het huidige internationale regelboek (Citadels, 2021) zegt 7, en 8 als je met 2 of 3 spelers speelt. In oudere uitgaven van Machiavelli was het altijd 8, en ook de vragenlijst van 999 Games bij Machiavelli Deluxe noemde 8. Het Nederlandse boekje van de editie uit 2022 hebben wij niet kunnen inzien. Kijk dus in het boekje van je eigen doos en spreek het af voordat je begint.
Krijgt de Koning de kroon als hij vermoord is?
Ja. De vermoorde Koning slaat zijn beurt over en zegt niets, maar aan het eind van de ronde draait hij zijn kaart om en pakt hij alsnog de kroon. Goud voor zijn gele gebouwen krijgt hij dan niet.
Mag je 2 keer hetzelfde gebouw in je stad hebben?
Nee. Je mag geen gebouw bouwen met dezelfde naam als een gebouw dat al in je stad ligt.
Mag de Condottiere overal een gebouw slopen?
Nee. Hij mag niet aan de gebouwen van de Bisschop komen en niet aan een stad die al compleet is. Is de Bisschop vermoord, dan vervalt diens bescherming. Zijn eigen gebouwen mag de Condottiere wel vernietigen.
Mag je eerst bouwen en daarna pas goud of een kaart pakken?
Volgens het internationale regelboek niet: je neemt eerst je inkomen en mag daarna bouwen. Alleen de kracht van je karakter mag je op een zelfgekozen moment in je beurt gebruiken. Veel Nederlandse groepen spelen het losser en kiezen de volgorde zelf, zoals het ook op Wikipedia over de oudere uitgave staat; spreek dat dan vooraf af.
Mag je je goud en je aantal handkaarten verborgen houden?
Nee. Hoeveel goud je hebt en hoeveel kaarten je in je hand hebt is open informatie. Welke kaarten het zijn blijft geheim.
Van wie mag de Dief niet stelen?
Niet van het karakter met nummer 1 en niet van het karakter dat deze ronde vermoord is. Hij noemt een karakter, geen speler; of er iemand achter zit weet hij pas als het karakter wordt afgeroepen.
Veelgemaakte fouten
- Een speler aanwijzen in plaats van een karakter. Moordenares en Dief noemen altijd een karakter; wie het heeft blijkt later.
- Als vermoord karakter je kaart omdraaien of zeggen dat jij het bent. Je zwijgt en slaat je beurt over.
- Van de 2 getrokken gebouwenkaarten er allebei houden. Je houdt er 1; de andere gaat dicht onder de stapel.
- De Koning open wegleggen bij 4 of 5 spelers. Nummer 4 moet altijd in de stapel blijven of dicht weggaan.
- Het spel stoppen op het moment dat iemand zijn stad compleet heeft. De ronde wordt uitgespeeld, dus de karakters met een hoger nummer komen nog aan de beurt.
- Goud meetellen bij de eindstand. Alleen gebouwen en bonussen tellen.
Varianten en huisregels
Andere karakters (officieel)
Na een paar spellen stel je zelf een bezetting samen: 1 karakter per nummer van 1 tot en met 8. Het regelboek geeft daarvoor ook een paar kant-en-klare combinaties. De doos bevat 27 karakters, dus elk nummer heeft meerdere kandidaten.
Negende karakter (officieel)
Met 3 of 8 spelers is een karakter met nummer 9 verplicht, met 4 tot 7 spelers mag het. De Koningin kan alleen meedoen vanaf 5 spelers.
Vrije volgorde in je beurt (huisregel)
Veel tafels laten spelers zelf kiezen of ze eerst bouwen of eerst inkomen nemen. In het internationale regelboek staat de volgorde vast: eerst inkomen, dan bouwen.
Tot 8 gebouwen (oudere regel)
Wie een langere partij wil, speelt zoals in de oudere uitgaven tot 8 gebouwen, ook met 4 of meer spelers.
Machiavelli met 2 personen
Met 2 spelers heeft ieder 2 karakters en dus 2 beurten per ronde, maar 1 stad en 1 voorraad goud. Je gebruikt de karakters 1 tot en met 8. De speler met de kroon legt 1 kaart dicht weg, kiest 1 van de 7 overgebleven kaarten en geeft er 6 door. Daarna kiest elke speler om de beurt 2 kaarten: 1 om te houden en 1 om dicht weg te leggen, tot de kaarten op zijn. De kracht van een karakter geldt alleen in de beurt van dat karakter. Een stad is compleet bij 8 gebouwen. Met 3 spelers heeft ook iedereen 2 karakters; dan speel je met 9 karakters en eveneens tot 8 gebouwen.
Tips die uit de regels volgen
- Heb je veel goud liggen, kies dan een karakter dat niemand bij je verwacht. De Dief noemt een karakter en geen speler, dus hij moet raden wat jij genomen hebt.
- De Bouwmeester is het sterkst als je al goud hebt opgespaard. Met 3 gebouwen in één beurt kun je een stad onverwacht compleet maken.
- Zorg vroeg voor 1 gebouw van elke soort. De bonus van 3 punten is evenveel waard als een middelduur gebouw en kost je alleen wat spreiding.
- Wie de kroon heeft kiest als eerste uit bijna alle karakters. Krijg je ronde na ronde alleen de restjes, neem dan de Koning zodra hij langskomt.
Handig aan tafel
Wie begint?
Vul het aantal spelers in, of de namen met komma's ertussen.
Puntenteller
Voeg de spelers toe en tel per ronde de punten op. De stand blijft op dit apparaat bewaard.
Bronnen en controle
Deze uitleg is in eigen woorden geschreven op basis van de officiële spelregels. Wijkt jullie editie af, dan gaat het regelboek uit de doos voor.
- Citadels, officieel regelboek Z-Man Games (Engels, pdf, herziene editie 2021) · geraadpleegd op 11 oktober 2026 · Machiavelli is de Nederlandse uitgave van Citadels. Het Nederlandse boekje van 999 Games was online niet te vinden. De tabel met open weg te leggen karakters en de lijst voor het eerste spel staan in dit regelboek als afbeelding; die zijn nagelopen met Wikipedia.
- Productpagina Machiavelli (999 Games) · geraadpleegd op 12 oktober 2026 · Nederlandse uitgever, editie 2022: 2-8 spelers, vanaf 10 jaar, 27 karakterkaarten, namen Koning, Moordenares, Koopvrouw en bisschop.
- Productpagina Machiavelli, editie 2022 (999 Games, archiefkopie september 2022) · geraadpleegd op 12 oktober 2026 · Inhoud van de Nederlandse doos: 27 karakters, 87 gebouwen, 25 munten, 1 kroon.
- Productpagina Machiavelli Deluxe met veelgestelde vragen (999 Games, archiefkopie maart 2024) · geraadpleegd op 12 oktober 2026 · 999 Games antwoordt hier dat het spel eindigt bij 8 gebouwen. De vragenlijst gebruikt nog de oude karakternamen.
- Machiavelli (kaartspel), Wikipedia (Nederlands) · geraadpleegd op 12 oktober 2026 · Gebruikt voor de Nederlandse namen in oudere drukken, de regel van 8 gebouwen in oudere uitgaven en het aantal open weg te leggen karakters.
- Citadels (card game), Wikipedia (Engels) · geraadpleegd op 12 oktober 2026 · Gebruikt voor de 8 karakters van het oorspronkelijke spel en het aantal open weg te leggen karakters bij 4 tot 7 spelers.
Geschreven met hulp van AI en daarna regel voor regel naast de bron gelegd. Zo werken we. Klopt er iets niet? Meld het ons, dan passen we het aan.