Spelregels Clever (Ganz schön clever)
Zes gekleurde dobbelstenen, vijf vakken en zoveel mogelijk combo's
Door Redactie Spelregelwijzer · gecontroleerd op 13 oktober 2026
Bron: officiële spelregels van 999 Games
Dit heb je nodig
- 6 dobbelstenen in zes kleuren: wit, geel, blauw, groen, oranje en paars
- 1 scoreblok
- een stift of pen per speler (het regelboek noemt 4 stiften)
- het dienblad, dat in de doos is gedrukt
Clever is de Nederlandse uitgave van Ganz schön clever, een dobbelspel van Wolfgang Warsch. De regels van Clever werken zo: je gooit met zes gekleurde dobbelstenen, kiest er per worp één en vult die in het vak van dezelfde kleur op je scoreblad in. Elke kleur scoort op zijn eigen manier en bonussen laten je extra vakjes invullen. Na vier tot zes rondes wint wie de meeste punten heeft.
De regels van Clever in het kort
- De actieve speler gooit maximaal 3 keer en kiest na elke worp 1 dobbelsteen.
- Alle dobbelstenen die lager zijn dan de gekozen steen gaan naar het dienblad.
- De andere spelers kiezen daarna elk 1 dobbelsteen van het dienblad.
- Elke kleur heeft een eigen vak met eigen regels en eigen punten.
- Bonussen geven gratis kruisjes, getallen, extra acties of een vos.
- Elke vos is zoveel punten waard als je zwakste kleur.
Doel van het spel
Verzamel in de vijf kleurvakken samen de meeste punten. Omdat elke vos de waarde van je laagst scorende kleur krijgt, loont het om geen enkele kleur te verwaarlozen.
Voorbereiding
- Geef elke speler een scoreblad en iets om mee te schrijven.
- Zet de doos met het dienblad in het midden van de tafel.
- Kies een startspeler en geef die de 6 dobbelstenen.
- Spreek het aantal rondes af volgens de regels: 4 rondes met 4 spelers, 5 rondes met 3 spelers en 6 rondes met 1 of 2 spelers.
- Aan het begin van elke ronde streept iedereen het rondenummer op zijn blad door en neemt wat eronder staat: in ronde 1 en 3 een actie Opnieuw gooien, in ronde 2 een actie Extra dobbelsteen, in ronde 4 een bonus naar keuze.
Zo gaat een beurt
Een ronde is klaar als iedereen één keer de actieve speler is geweest. De beurt gaat naar links. Tijdens de beurt van een ander ben je passieve speler en doe je aan het eind mee.
- Eerste worpDe actieve speler gooit alle 6 dobbelstenen en kiest er één. Die legt hij, zonder hem te draaien, op een van de 3 dobbelsteenvakjes van zijn blad en hij vult de waarde in het vak van die kleur in.
- Lagere dobbelstenen naar het dienbladAlle dobbelstenen met een lagere waarde dan de gekozen steen gaan naar het dienblad. Dobbelstenen met dezelfde of een hogere waarde blijven liggen. Kies je de laagste steen, dan gaat er niets naar het dienblad.
- Tweede en derde worpMet de dobbelstenen die over zijn gooit hij opnieuw, kiest weer één steen, vult die in en legt de lagere weer op het dienblad. Daarna volgt op dezelfde manier een derde worp. Na de derde keuze gaan alle dobbelstenen die niet op zijn blad liggen naar het dienblad.
- Geen dobbelstenen meer overKies je vroeg een hoge steen, dan kan het dat alles al op het dienblad ligt. Je beurt stopt dan met minder dan 3 worpen. Kun je een gegooide steen nergens invullen, dan vul je voor die worp niets in.
- De passieve spelers kiezenPas als de actieve speler klaar is, kiest elke andere speler één dobbelsteen van het dienblad en vult die op zijn eigen blad in. Iedereen kiest tegelijk en de stenen blijven liggen, dus meerdere spelers mogen dezelfde steen nemen.
- Extra dobbelsteen inzettenAan het eind van je eigen deel van de beurt, als actieve of als passieve speler, mag je acties Extra dobbelsteen gebruiken. Daarna gaan de 6 dobbelstenen naar de speler links.
De vijf kleurvakken en de witte dobbelsteen
Per dobbelsteen kruis je precies één vakje aan of schrijf je precies één getal op. Groen, oranje en paars vul je van links naar rechts in zonder een vakje over te slaan. In geel en blauw mag je het getal aankruisen waar het ook staat.
| Kleur | Hoe vul je in | Punten aan het eind |
|---|---|---|
| Wit | Kleurjoker: telt als geel, groen, oranje of paars. Voor blauw tel je wit en blauw bij elkaar op. | Geen eigen vak |
| Geel | Kruis het gegooide getal aan. Elk getal staat er twee keer, per dobbelsteen kruis je er één aan. | Elke volle kolom: 10, 14, 16 of 20 punten |
| Blauw | Tel de blauwe en de witte dobbelsteen op en kruis die som (2 tot en met 12) aan. | Naar het aantal kruisjes: 1, 2, 4, 7, 11, 16, 22, 29, 37, 46 of 56 punten |
| Groen | Kruis het volgende vakje aan als je worp minstens zo hoog is als het getal in dat vakje. De eisen lopen van 1 tot 5 en daarna van 1 tot 6. | Het getal boven je laatste kruisje: 1, 3, 6, 10, 15, 21, 28, 36, 45, 55 of 66 |
| Oranje | Schrijf de worp in het volgende vakje. In de vakjes x2 en x3 schrijf je het dubbele of driedubbele op. | Alle getallen opgeteld |
| Paars | Schrijf de worp in het volgende vakje. Het getal moet hoger zijn dan het vorige. Na een 6 mag elk getal. | Alle getallen opgeteld |
Puntentelling bij Clever
Het spel eindigt als in de laatste ronde de laatste actieve speler klaar is en de passieve spelers hun dobbelsteen van het dienblad hebben ingevuld. Iedereen mag daarna nog overgebleven acties Extra dobbelsteen gebruiken. Ongebruikte acties Opnieuw gooien vervallen. Dan worden de punten per kleur en de vossen geteld. De hoogste totaalscore wint. Bij een gelijke stand wint wie de hoogste score in één kleurvak heeft. Is dat ook gelijk, dan zijn er meerdere winnaars.
Op de achterkant van een scoreblad noteer je per speler de punten van geel, blauw, groen, oranje en paars. Daarna tel je de vossen: het aantal vossen keer de punten van je laagst scorende kleur. Heb je in een kleur 0 punten, dan is elke vos 0 punten waard. Alles bij elkaar is je eindscore.
| Kruisjes | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Blauw | 1 | 2 | 4 | 7 | 11 | 16 | 22 | 29 | 37 | 46 | 56 |
| Groen | 1 | 3 | 6 | 10 | 15 | 21 | 28 | 36 | 45 | 55 | 66 |
Bonussen en kettingreacties
Onder sommige vakjes en aan het eind van rijen en kolommen staan bonussen. Een bonus onder een vakje krijg je zodra je dat vakje invult. Een bonus aan het eind van een rij of kolom krijg je pas als alle vakjes daarvan zijn aangekruist. In geel en blauw gaat het om rijen, in blauw ook om kolommen. Ook de gele diagonaal heeft een eigen bonus.
Een bonus moet je meteen gebruiken, bewaren kan niet. Levert de bonus zelf weer een bonus op, dan voer je die ook direct uit. Zo ontstaan de kettingen waar het spel om draait.
- Gekleurde X: kruis direct een vakje aan in die kleur. In geel en blauw een getal naar keuze, in groen het eerstvolgende vrije vakje.
- Getal op een oranje of paarse achtergrond: schrijf dat getal direct in het eerstvolgende vrije vakje van die kleur.
- Zwarte X aan het begin van ronde 4: zelf kiezen tussen geel, blauw of groen.
- Zwarte 6 aan het begin van ronde 4: zelf kiezen tussen paars of oranje. In ronde 4 kies je één van de twee, de X of de 6.
- Vos: omcirkel hem. Aan het eind is elke vos zoveel waard als je zwakste kleur.
- Actie: omcirkel een vakje op de bijbehorende actiebalk, zie hieronder.
De twee acties
Een vrijgespeelde actie mag je in dezelfde beurt al gebruiken of bewaren voor later. Wie een actie gebruikt, streept het omcirkelde vakje door. Je mag in één beurt zoveel acties gebruiken als je hebt.
Opnieuw gooien kan alleen de actieve speler. Hij gooit dan alle dobbelstenen van de laatste worp opnieuw, niet een deel ervan. Stenen op het dienblad en op zijn blad doen niet mee.
Met Extra dobbelsteen kies je aan het eind van je beurt nog één van de zes dobbelstenen en vul je die in. Dat mag elke steen zijn: een steen op het dienblad, een steen op het blad van de actieve speler of een steen die je zelf al hebt gebruikt. Zet je meerdere van deze acties in, dan mag je elke dobbelsteen maar één keer als extra steen kiezen.
Solospel
In je eentje speel je 6 rondes waarin je om en om actieve en passieve speler bent. Als actieve speler gelden de gewone regels. Als passieve speler gooi je alle 6 dobbelstenen en leg je de 3 laagste op het dienblad. Daar kies je er één van. Zijn er gelijke waarden, dan gaat de steen die het dichtst bij het dienblad is geland erop. Opnieuw gooien mag je als passieve speler niet.
Het regelboek geeft een schaal voor je soloscore: onder de 140 punten is er werk aan de winkel, vanaf 200 punten is het een sterk resultaat en boven de 280 punten haal je de hoogste trap.
Ruzie aan tafel: wat mag wel en wat niet?
De vragen waar het bij Clever (Ganz schön clever) het vaakst over gaat. Bij elk antwoord staat of het zo in de regels staat of dat het een huisregel is.
Gaan dobbelstenen met dezelfde waarde als de gekozen steen ook naar het dienblad?
Nee. Alleen dobbelstenen met een lagere waarde gaan naar het dienblad. Stenen met dezelfde of een hogere waarde gooi je in de volgende worp opnieuw.
Mag je als passieve speler een dobbelsteen van het blad van de actieve speler nemen?
Alleen als je geen enkele steen van het dienblad kunt gebruiken. Vrijwillig het dienblad overslaan om een betere steen bij de actieve speler te pakken mag niet. Met een actie Extra dobbelsteen mag het wel.
Telt bij blauw alleen de blauwe dobbelsteen?
Nee. Voor het blauwe vak tel je altijd blauw en wit bij elkaar op, welke van de twee je ook kiest. Het maakt niet uit waar de andere steen ligt: op het dienblad, op een dobbelsteenvakje of nog in de worp.
Mag je een bonus bewaren voor een beter moment?
Nee. Een bonus (kruisje of getal) voer je direct uit. Alleen de twee acties, Opnieuw gooien en Extra dobbelsteen, mag je bewaren.
Mag je met Extra dobbelsteen twee keer dezelfde steen kiezen?
Nee, als extra steen kies je elke dobbelsteen hooguit één keer per beurt. Wel mag de extra steen een steen zijn die je in je gewone beurt al had gebruikt.
Wat gebeurt er met acties die je aan het eind nog over hebt?
Overgebleven acties Extra dobbelsteen mag iedereen na de laatste beurt nog inzetten. Ongebruikte acties Opnieuw gooien vervallen zonder punten.
Veelgemaakte fouten
- Als actieve speler eerst alle worpen doen en dan pas invullen. Je vult na elke keuze direct in, want bonussen kunnen je volgende keuze veranderen.
- In groen, oranje of paars een vakje overslaan. Deze drie rijen vul je strikt van links naar rechts.
- In paars een lager of gelijk getal schrijven. Het moet hoger zijn dan het vorige, behalve direct na een 6.
- De witte steen als losse blauwe steen gebruiken. Voor blauw geldt altijd de som van wit en blauw.
- De vossen tellen met je beste kleur. Het is je laagste kleur, en bij 0 punten in één kleur zijn alle vossen niets waard.
- Met vier spelers zes rondes spelen. Het aantal rondes hangt af van het aantal spelers: 4, 5 of 6.
Varianten en huisregels
Solospel (officieel)
Zes rondes waarin je afwisselend actieve en passieve speler bent, met een scoretabel om jezelf te beoordelen. Zie hierboven.
Deksel als dobbelbak (tip van de uitgever)
999 Games raadt aan de deksel van de doos als dobbelbakje te gebruiken, zodat de dobbelstenen niet over de scorebladen rollen. Aan de regels verandert niets.
Vervolgspellen
Dobbel zo Clever, Clever tot de 3e Macht en Clever 4ever zijn losse spellen met dezelfde basis, maar met andere kleurvakken en bonussen. Ze hebben elk hun eigen regelboek, dat hier niet is uitgewerkt.
Clever met 2 personen
Met 2 spelers speel je 6 rondes. Verder gelden dezelfde regels: na de beurt van de actieve speler kiest de ander één steen van het dienblad. Omdat je maar één tegenstander voedt, let je extra op wat je op het dienblad achterlaat.
Tips die uit de regels volgen
- Kies in de eerste worp liever een lage steen. Dan blijven er meer dobbelstenen over voor je tweede en derde worp.
- Houd alle vijf de kleuren op gang. Eén verwaarloosde kleur drukt de waarde van al je vossen.
- Kijk voor je kiest welk vakje een bonus geeft die weer een andere rij of kolom afmaakt. Een steen van lage waarde kan door de ketting meer opleveren dan een 6.
- Bewaar acties Opnieuw gooien niet tot het eind, want die vervallen. Extra dobbelstenen kun je na de laatste beurt nog wel kwijt.
Handig aan tafel
Wie begint?
Vul het aantal spelers in, of de namen met komma's ertussen.
Puntenteller
Voeg de spelers toe en tel per ronde de punten op. De stand blijft op dit apparaat bewaard.
Bronnen en controle
Deze uitleg is in eigen woorden geschreven op basis van de officiële spelregels. Wijkt jullie editie af, dan gaat het regelboek uit de doos voor.
- Spielanleitung Ganz schön clever (Schmidt Spiele, oorspronkelijke uitgever) · geraadpleegd op 11 oktober 2026 · Duitstalig regelboek van het origineel, 8 pagina's. Clever is de Nederlandse uitgave van dit spel.
- Productpagina Clever (999 Games) · geraadpleegd op 11 oktober 2026 · 1 tot 4 spelers, vanaf 8 jaar, 30 minuten. Geen regel-pdf op de pagina.
- Productpagina Ganz schön clever (Schmidt Spiele) · geraadpleegd op 11 oktober 2026
Geschreven met hulp van AI en daarna regel voor regel naast de bron gelegd. Zo werken we. Klopt er iets niet? Meld het ons, dan passen we het aan.