Spelregels Rugby

Doel van het spel

Scoor meer punten dan de tegenstander door try's te drukken en doelpogingen over de lat te trappen. Wie na 80 minuten de meeste punten heeft, wint.

Baan en materiaal

1. Het speelveld tussen de twee trylijnen is 94 tot 100 meter lang en 68 tot 70 meter breed. Achter elke trylijn ligt het trygebied (in-goal), 6 tot 22 meter diep, dat eindigt bij de dode-ballijn. De trylijn hoort bij het trygebied; de zijlijnen en de dode-ballijn zijn uit.
2. Doorgetrokken lijnen: de middenlijn, aan elke kant de 22-meterlijn, de trylijnen, de zijlijnen en de dode-ballijnen. Stippellijnen liggen op 10 meter aan weerszijden van de middenlijn, op 5 meter voor elke trylijn en op 5 en 15 meter van elke zijlijn.
3. Op elke trylijn staat een doel in de vorm van een H. De palen staan 5,6 meter uit elkaar en zijn minstens 3,4 meter hoog; de bovenkant van de lat zit op 3 meter.
4. De bal is ovaal, bestaat uit vier panelen, is 280 tot 300 mm lang en weegt 410 tot 460 gram.
5. Elk team heeft hooguit 15 spelers in het veld. De organisator bepaalt hoeveel wisselspelers een team mag opgeven, met een maximum van acht. Wisselen gebeurt alleen als de bal dood is en met toestemming van de scheidsrechter.
6. In de scrum staan acht spelers per team: de voorwaartsen. Het reglement schrijft voor dat een team genoeg getrainde eersterijspelers heeft; lukt dat niet, dan worden de scrums zonder duwen gespeeld.
7. De aanvoerders tossen. De winnaar kiest tussen aftrappen of een speelhelft; de ander krijgt wat overblijft.

Zo verloopt het spel

Rugby wisselt open spel af met vaste spelsituaties. Na een tackle volgt meestal een ruck, na een fout een scrum of penalty en na een bal over de zijlijn een line-out.

1. Trap af met een dropkickDe aftrap is een dropkick vanaf het midden van de middenlijn: je laat de bal vallen en trapt hem zodra hij opstuit. De bal moet de 10-meterlijn van de tegenstander halen. Je eigen team staat achter de bal, de tegenstander op of achter de 10-meterlijn. Na een score trapt het team af dat de punten tegen kreeg. De tweede helft begint met een aftrap van het andere team.
2. Loop, pass naar achteren of trapWie de bal heeft, mag ermee lopen, hem naar een medespeler gooien of geven, of hem trappen. Een pass mag alleen opzij of naar achteren. Valt of stuitert de bal uit je handen naar voren en raakt hij de grond of een andere speler voordat je hem weer vangt, dan is dat een knock forward. In beide gevallen krijgt de tegenstander een scrum.
3. Tackle de baldragerAlleen de speler met de bal mag je tackelen: je houdt hem vast en brengt hem naar de grond. Je tackelt onder de toegestane lijn. Dat is de schouderlijn in het topspel en lager, ter hoogte van de onderkant van het borstbeen of het middel, in het breedterugby. Na de tackle laat de tackelaar meteen los en rolt weg. De getackelde speler geeft de bal direct vrij door hem neer te leggen, weg te duwen of te passen, niet naar voren.
4. Ruck: strijd om de bal op de grondStaan boven een bal op de grond minstens één speler van elk team op hun voeten en in contact met elkaar, dan is er een ruck. Handen zijn dan verboden: je wint de bal door de tegenstander weg te duwen of de bal met je voeten naar achteren te werken. Aansluiten doe je op je voeten, van achter de achterste speler van je team en gebonden aan een speler. Is de bal beschikbaar, dan roept de scheidsrechter 'use it' en moet de bal binnen 5 seconden weg.
5. Maul: strijd om de bal in de handenWordt de baldrager vastgehouden door een tegenstander terwijl een medespeler zich aan hem bindt, en blijft iedereen staan, dan is het een maul. Een maul mag vooruit worden geduwd, maar niemand mag hem laten instorten of een tegenstander eruit trekken. Staat de maul langer dan 5 seconden stil en komt de bal er niet uit, dan is er een scrum.
6. Scrum na een kleine foutAcht spelers per team binden zich in drie rijen en duwen tegen elkaar. De scheidsrechter roept 'crouch', 'bind' en 'set'. De scrumhalf van het team dat de scrum kreeg, gooit de bal recht in de tunnel tussen de twee eerste rijen. Vanaf dat moment mag er geduwd worden en haakt de hooker de bal met de voet naar achteren. Spelers die niet in de scrum staan, blijven 5 meter achter de achterste voet van hun team.
7. Line-out als de bal uit isGaat de bal of de baldrager over de zijlijn, dan vormen beide teams een rij van minstens twee spelers, haaks op de zijlijn tussen de 5- en de 15-meterlijn, met een meter ruimte ertussen. De ingooier gooit de bal recht tussen de rijen en minstens 5 meter ver. Springers mogen worden opgetild. Wie niet meedoet, blijft 10 meter achter de lijn van de ingooi.
8. Druk een try en trap de conversieJe scoort een try door de bal in het trygebied van de tegenstander op de grond te drukken, met de bal in je handen of door er met hand, arm of bovenlichaam op te drukken. Daarna mag je team een conversie nemen: een trap op doel vanaf een zelfgekozen punt op de lijn die door de plek van de try loopt, evenwijdig aan de zijlijn. De trapper heeft 60 seconden.

Overtredingen en hervattingen

De scheidsrechter fluit niet als het team dat niets fout deed er voordeel van heeft om door te spelen. Bij een penalty kiest de aanvoerder: op doel trappen, de bal uit trappen, snel zelf doorspelen of een scrum.

Puntentelling bij Rugby

Een helft is voorbij als de tijd om is en de bal daarna dood gaat. Is er vlak voor tijd een scrum, line-out, penalty of vrije trap gegeven, dan wordt die nog gespeeld, en na een try mag de conversie nog worden genomen. Het team met de meeste punten wint. Een gelijke stand blijft een gelijkspel, tenzij de organisator van een knock-outwedstrijd een verlenging heeft vastgelegd.

Er zijn vijf manieren om te scoren. Voor elke trap op doel geldt dat de bal over de lat en tussen de palen moet gaan, zonder eerst de grond of een medespeler te raken. Gaat hij hoger dan de palen, dan telt hij als hij ertussen zou zijn gegaan. Een conversie neem je als plaatstrap of dropkick. Een penaltygoal kan alleen uit een penalty: het team geeft aan dat het op doel trapt en de trapper heeft daarna 60 seconden. Een dropgoal maak je in het open spel met een dropkick. Uit een vrije trap kun je niet direct scoren.

Leeg scoreblok: gratis printen of online invullen

Buitenspel in het kort

In het open spel sta je buitenspel als je voor een medespeler staat die de bal draagt of hem het laatst speelde. Dat mag, zolang je je niet met het spel bemoeit: de bal spelen, de baldrager tackelen of de tegenstander hinderen levert een penalty op. Je bent weer speelbaar als je achter de medespeler komt die de bal het laatst speelde, of als een speelbare medespeler je voorbijloopt.

Trapt een medespeler de bal naar voren terwijl jij voor hem staat, dan moet je weg van de plek waar de bal neerkomt: terug achter een speelbare medespeler of achter een denkbeeldige lijn 10 meter voor de plek waar de bal wordt gevangen of neerkomt.

Bij de vaste spelsituaties ligt de buitenspellijn vast. Wie niet meedoet, blijft erachter tot de situatie voorbij is.

Penalty, vrije trap en kaarten

Een penalty is de straf voor een zware overtreding. De tegenstander moet direct 10 meter terug. Het team dat de penalty krijgt, mag op doel trappen (3 punten), de bal over de zijlijn trappen en daarna zelf ingooien bij de line-out, de bal kort aantikken met de voet en doorspelen, of een scrum kiezen.

Een vrije trap is er voor lichtere fouten en voor een mark: een speler die in zijn eigen 22-metergebied een trap van de tegenstander uit de lucht vangt en tegelijk 'mark' roept. De tegenstander gaat ook hier 10 meter terug, maar je kunt er niet direct uit scoren.

Bij een gele kaart gaat de speler 10 minuten speeltijd naar de strafbank en speelt zijn team met een man minder. Een tweede gele kaart is rood. Bij een rode kaart doet de speler niet meer mee en wordt hij niet vervangen. Alleen in het topspel mag een team na 20 minuten een vervanger inbrengen, behalve bij opzettelijke en zeer gevaarlijke acties.

Trappen naar de zijlijn

Waar de line-out komt na een trap, hangt af van de plek waar je trapt en of de bal eerst stuitert.

Trap je de bal van binnen je eigen 22-metergebied rechtstreeks over de zijlijn, dan is de line-out waar de bal uitging. Heeft je team de bal zelf dat gebied in gebracht, zonder dat daar een tackle, ruck of maul volgde of een tegenstander de bal raakte, dan vervalt die winst en is de line-out ter hoogte van de plek waar je trapte, of waar de bal uitging als dat dichter bij je eigen trylijn is. Trap je van buiten je 22 rechtstreeks uit, dan geldt hetzelfde: geen terreinwinst. Stuitert de bal eerst in het veld, dan is de line-out waar hij uitging. In al die gevallen gooit de tegenstander in.

Eén uitzondering beloont een goede trap: trap je vanaf je eigen helft en gaat de bal na een stuit in het veld uit binnen de 22 van de tegenstander, dan gooit je eigen team in. Dat geldt niet als je team de bal eerst zelf naar de eigen helft heeft teruggespeeld zonder dat daar een tackle, ruck of maul volgde of een tegenstander de bal raakte.

Discussie tijdens het spel: wat mag wel en wat niet?

De vragen waar het bij Rugby het vaakst over gaat. Bij elk antwoord staat of het zo in de regels staat of dat het een huisregel is.

Veelgemaakte fouten

• Na een tackle de bal vasthouden op de grond. De getackelde speler moet hem meteen vrijgeven, anders is het een penalty.
• Van de zijkant een ruck in komen. Je sluit aan van achter je eigen achterste speler en op je voeten.
• Voor de bal blijven hangen na een trap van een medespeler. Je moet terug tot je weer speelbaar bent.
• Denken dat een try pas telt als je erbij op de grond ligt. Het gaat om de bal: die moet in het trygebied op de grond worden gedrukt.
• Bij een penalty tegen blijven staan. Je gaat direct 10 meter terug, ook als de tegenstander snel doorspeelt.
• Een straftry nog willen laten volgen door een conversie. Een straftry is 7 punten en er wordt niet meer getrapt.

Varianten en huisregels

Sevens

Officiële variant in hetzelfde reglement: zeven spelers per team en een wedstrijd van 14 minuten, in twee helften van hooguit 7 minuten met hooguit 2 minuten rust.

Tens

Officiële variant: tien spelers per team en twee helften van hooguit 10 minuten.

Onder 19

Officiële aanpassingen voor de jeugd, onder meer voor de scrum. Rugby Nederland heeft daarnaast aangepaste spelregels voor jongere leeftijden; die staan niet op deze pagina.

Game-On

Officiële keuzemogelijkheden voor het breedterugby: bonden mogen onder meer met minder spelers (minimaal 10 per team, beide teams evenveel) en op een kleiner veld laten spelen.

Tips die uit de regels volgen

• Kies bij een penalty binnen schootsafstand voor de palen als de stand krap is: twee penaltygoals (6 punten) zijn samen meer waard dan een try zonder conversie (5).
• Trap een penalty uit dicht bij de trylijn van de tegenstander. Je gooit zelf in en kunt uit de line-out een maul naar de trylijn opzetten.
• Druk een try zo dicht mogelijk bij de palen. De conversie wordt genomen op de lijn door de plek waar de bal is gedrukt, dus hoe centraler, hoe makkelijker de trap.

Bronnen en controle

Deze uitleg is in eigen woorden geschreven op basis van het officiële reglement. Wijkt jullie editie af, dan gaat het regelboek uit de doos voor.

• Laws of the Game Rugby Union 2026 (World Rugby) · geraadpleegd op 13 oktober 2026 · Engelstalige editie 2026 (bestand 2607EN, juli 2026). Gebruikt: Law 1 (veld), 2 (bal), 3 (team), 5 (tijd), 7 (voordeel), 8 (punten), 9 (vals spel en kaarten), 10 (buitenspel), 11 (knock forward), 12 (aftrap), 14 (tackle), 15 (ruck), 16 (maul), 17 (mark), 18 (line-out), 19 (scrum), 20 (penalty en vrije trap), 21 (trygebied) en de varianten voor sevens, tens en Game-On.
• World Rugby: Laws of the Game (overzichtspagina) · geraadpleegd op 13 oktober 2026 · Pagina waar world.rugby/the-game/laws naar doorverwijst, met de download van het regelboek.
• Rugby Nederland: spelregels · geraadpleegd op 13 oktober 2026 · Nederlandse samenvatting in tien hoofdregels; verwijst voor de volledige regels naar de World Rugby Laws 2026.

Geschreven met hulp van AI en daarna regel voor regel naast de bron gelegd. Zo werken we. Klopt er iets niet? Meld het ons, dan passen we het aan.