Spelregels Mikado
41 stokjes, 170 punten en één regel: er mag niets bewegen
Door Redactie Spelregelwijzer · gecontroleerd op 13 oktober 2026
Bron: geen officiële versie; gangbaarste variant volgens 7 bronnen
Dit heb je nodig
- een mikadospel: in de klassieke set 41 houten stokjes met gekleurde ringen
- een gladde tafel of vloer
- pen en papier voor de punten
De regels van mikado zijn in één zin te vangen: je laat een bundel stokjes op tafel vallen en raapt ze daarna één voor één op, zonder dat een ander stokje beweegt. Elk stokje is punten waard, van 2 voor het gewoonste tot 20 voor de mikado zelf. Wie aan het eind de meeste punten heeft, wint. Er bestaat geen officieel reglement: het aantal stokjes, de kleuren en zelfs de waarde per kleurcode verschillen per uitgever. Hieronder staat de klassieke set van 41 stokjes en 170 punten, met daarna de afspraken die je vooraf moet maken.
De regels van Mikado in het kort
- Houd alle stokjes in één vuist rechtop op tafel en laat ze los.
- Raap één stokje tegelijk op. Beweegt er een ander stokje, dan is je beurt voorbij.
- Zolang er niets beweegt, mag je doorgaan.
- Heb je de mikado, dan mag je die als hulpstokje gebruiken.
- Klassieke set: 41 stokjes, samen 170 punten.
- Zijn alle stokjes op, dan telt iedereen zijn punten. De hoogste score wint.
Doel van het spel
Verzamel meer punten dan de anderen door stokjes uit de hoop te halen zonder dat er een ander stokje beweegt. Het gaat dus niet om de meeste stokjes, maar om de meest waardevolle.
Voorbereiding
- Kies een gladde tafel of een gladde vloer en ga er met zijn allen omheen zitten.
- Kijk op het regelblad van je eigen set welke kleurcode hoeveel punten waard is. Dat is niet bij elke uitgever hetzelfde.
- Spreek af of je doorspeelt op dezelfde hoop of dat elke speler opnieuw werpt, en hoeveel rondes je speelt.
- Spreek af wie begint. De regelbladen schrijven daar niets over voor; in een volgende ronde begint een andere speler.
- De eerste speler neemt alle stokjes in één hand, zet de vuist op tafel met de stokjes rechtop en opent de hand in één keer. De stokjes vallen in een kring door elkaar.
- Ligt de worp er onspeelbaar bij, dan mag hij worden overgedaan.
Zo gaat een beurt
Wie geworpen heeft, begint met rapen. Daarna gaat de beurt de tafel rond.
- Kies een stokjeKijk eerst welke stokjes los liggen. Een stokje dat nergens tegenaan ligt, pak je gewoon op. Je raapt altijd één stokje tegelijk.
- Raap het op zonder iets te bewegenJe werkt met je vingers. Je mag een stokje wegrollen, tussen andere uit trekken of aan beide punten tegelijk optillen. De veiligste manier is vaak met één vinger op de punt drukken, zodat het andere uiteinde omhoogkomt en je het kunt pakken.
- Gelukt? Ga doorHeeft er niets anders bewogen, dan leg je het stokje bij je buit en probeer je meteen het volgende. Je beurt duurt net zo lang als je foutloos blijft.
- Gebruik de mikado als hulpHeb je de mikado veroverd, dan mag je die gebruiken om andere stokjes weg te rollen, op te wippen of omhoog te werpen. In de vereenvoudigde speelwijze mag dat ook met een mandarijn.
- Beweegt er iets, dan stop jeZodra een ander stokje dan het stokje dat je wilde pakken beweegt, is je beurt voorbij. Het stokje waar je mee bezig was, telt in de traditionele speelwijze niet mee.
- De volgende spelerDe volgende speler gaat verder met de stokjes die er nog liggen. Zo gaat het door tot de tafel leeg is.
De stokjes in de klassieke set
De namen zijn overal gelijk, de kleuren niet. Deze tabel volgt de kleurcodes die het regelblad van Philos en de Duitse Wikipedia geven. Sommige sets gebruiken stokjes in één kleur (zwart, blauw, groen, rood, geel) in plaats van ringen.
| Stokje | Kleurcode | Aantal | Punten per stuk |
|---|---|---|---|
| Mikado | spiraal (zwart of blauw) | 1 | 20 |
| Mandarijn | 3 ringen: blauw, rood, blauw | 5 | 10 |
| Bonze | 5 ringen: rood, blauw, rood, blauw, rood | 5 | 5 |
| Samoerai | 3 ringen: rood, groen of geel, blauw | 15 | 3 |
| Koelie | 2 ringen: rood, blauw | 15 | 2 |
Puntentelling bij Mikado
De ronde is afgelopen als alle stokjes zijn opgeraapt. Iedereen telt de punten van zijn stokjes en schrijft ze op. Speel je één ronde, dan wint de hoogste score. Speel je er meer, dan begint elke ronde een andere speler en wint wie na de afgesproken rondes het hoogste totaal heeft. Bij een gelijke stand wint volgens de Duitse regels wie de meeste stokjes heeft; is ook dat gelijk, dan speel je een extra ronde.
Elk stokje dat je foutloos hebt opgeraapt, levert zijn waarde op. In de klassieke set van 41 stokjes is dat 20 punten voor de mikado, 10 voor een mandarijn, 5 voor een bonze, 3 voor een samoerai en 2 voor een koelie. Samen is dat 20 + 50 + 25 + 45 + 30 = 170 punten. Let op: sets en tellingen verschillen per uitgever. Mini-mikado en de reuzenset van Van der Meulen hebben 31 stokjes en dan een totaal van 145 punten. En in ten minste één reuzenset zijn de stokjes met vijf ringen 10 punten waard en die met drie ringen (blauw, rood, blauw) 5, precies omgekeerd aan de tabel hierboven. Het regelblad in je eigen doos gaat dus voor.
| Stokje | Punten per stuk | Klassiek (41 stokjes) | Subtotaal | Kleine set (31 stokjes) | Subtotaal |
|---|---|---|---|---|---|
| Mikado | 20 | 1 | 20 | 1 | 20 |
| Mandarijn | 10 | 5 | 50 | 5 | 50 |
| Bonze | 5 | 5 | 25 | 5 | 25 |
| Samoerai | 3 | 15 | 45 | 10 | 30 |
| Koelie | 2 | 15 | 30 | 10 | 20 |
| Totaal | 41 | 170 | 31 | 145 |
Twee manieren om een partij te spelen
De regelbladen van uitgevers (Philos, Van der Meulen) beschrijven de eenvoudigste vorm: na een fout gaat de volgende speler verder op dezelfde hoop, tot alle stokjes op zijn. Daarna tel je. Die vorm staat hierboven.
De Nederlandse en Engelse Wikipedia beschrijven een andere, strengere vorm: na een fout is je beurt voorbij, je telt je punten en de volgende speler bundelt alle stokjes en werpt opnieuw. Iedereen begint dan met een verse hoop. Na een vast aantal rondes, meestal vijf, wint de hoogste totaalscore.
Beide vormen zijn gangbaar. Kies er één voordat de eerste worp valt, want halverwege wisselen geeft gedoe over de punten.
Wat telt als bewegen?
De kern van het spel is dat alleen het stokje dat je pakt mag bewegen. Elk ander stokje dat verschuift, rolt, wipt of trilt, beëindigt je beurt. Hoe streng je dat beoordeelt, is aan de tafel: de medespelers zijn de scheidsrechters.
Het regelblad van Van der Meulen noemt naast bewegen ook aanraken: daar is je beurt ook voorbij als je een ander stokje alleen maar raakt. Philos en Wikipedia spreken alleen over bewegen. Spreek af welke van de twee je hanteert.
Opstaan om beter te kunnen kijken mag volgens de gangbare regels, maar je mag je plaats aan tafel niet verlaten.
Ruzie aan tafel: wat mag wel en wat niet?
De vragen waar het bij Mikado het vaakst over gaat. Bij elk antwoord staat of het zo in de regels staat of dat het een huisregel is.
Hoeveel punten is elk stokje waard?
In de klassieke set: mikado 20, mandarijn 10, bonze 5, samoerai 3 en koelie 2, samen 170 punten met 41 stokjes. Welke kleurcode bij welke waarde hoort, verschilt per uitgever. Kijk op het regelblad van je eigen set.
Telt het stokje mee waarbij iets anders bewoog?
Traditioneel niet: het stokje van je mislukte poging krijg je niet. De regelbladen van uitgevers zeggen er niets over en er bestaan varianten waarin je het wel mag houden of waarin het terug in de hoop valt. Spreek het af.
Mag je elk stokje als hulpstokje gebruiken?
Nee. Traditioneel mag alleen de mikado helpen. De vereenvoudigde regel staat ook een mandarijn toe. Elk veroverd stokje als hulp gebruiken bestaat als losse huisregel, maar maakt het spel een stuk makkelijker.
Werpt de volgende speler de stokjes opnieuw?
Dat hangt af van de speelwijze. Volgens de regelbladen van Philos en Van der Meulen speel je door op dezelfde hoop. In de vorm met vijf rondes die Wikipedia beschrijft, werpt iedere speler opnieuw.
Mag een slechte worp over?
Ja. Vallen de stokjes niet goed uit elkaar, dan mag de worp worden overgedaan. Het Franse deel van het Philos-regelblad noemt één herkansing.
Is de beurt ook voorbij als je een ander stokje alleen aanraakt?
Bij de meeste regels niet: alleen bewegen telt. Het regelblad van Van der Meulen rekent aanraken wel als fout. Zonder afspraak is bewegen de gangbare maatstaf.
Wie wint bij een gelijke stand?
Volgens de Duitse regels de speler met de meeste stokjes. Is ook dat gelijk, dan speel je een extra ronde.
Veelgemaakte fouten
- Stokjes tellen in plaats van punten. Zestien koelies en samoerai kunnen minder opleveren dan de mikado met een paar mandarijnen.
- De puntentabel van een andere set gebruiken. Bij sommige sets is de vijfringer 10 punten en bij andere 5.
- Doorspelen terwijl er iets bewoog. Ook een stokje dat alleen even wipt en terugvalt, heeft bewogen.
- Een gewoon stokje als hefboom gebruiken. Dat mag traditioneel alleen met de mikado.
- Pas achteraf afspreken of het stokje van een mislukte poging meetelt.
- De hoop opnieuw werpen in de ene beurt en doorspelen in de andere. Kies één speelwijze voor de hele partij.
Varianten en huisregels
Vijf rondes met een nieuwe worp
Na elke fout telt de speler zijn punten en werpt de volgende speler alle stokjes opnieuw. Na vijf rondes wint het hoogste totaal. Beschreven op Wikipedia als de klassieke vorm.
De buurman werpt
De speler links van degene die aan de beurt is, bundelt en werpt de stokjes. Zo kan niemand een gunstige worp voor zichzelf maken. Variant uit de Engelse Wikipedia.
Wie wiebelt, verliest alles
Veroorzaak je beweging, dan ben je de punten die je had behaald kwijt. Je mag wel vrijwillig stoppen en een lastige zet aan de volgende speler laten. Huisregel uit de Duitse Wikipedia.
Bonus voor de juiste volgorde
Wie achter elkaar een koelie, een samoerai, een bonze en een mandarijn raapt, in precies die volgorde, krijgt een bonus, bijvoorbeeld dubbele punten voor die beurt. Huisregel.
Mini-mikado
Gespeeld met 31 tandenstokers met een kleurcode in het midden: 1 mikado, 5 mandarijnen, 5 bonzen, 10 samoerai en 10 koelies, samen 145 punten. De regels blijven gelijk.
Reuzenmikado
Voor buiten, met stokken van ongeveer 90 centimeter en minder stokken dan in de tafelversie. De set van Van der Meulen heeft er 31 en komt ook op 145 punten uit, maar met een eigen kleurindeling.
Mikado met 2 personen
Met twee spelers verandert er niets aan de regels. Je bent wel sneller weer aan de beurt, en een lange foutloze reeks van je tegenstander kost je meteen een groot deel van de 170 punten. Speel daarom liever een paar rondes en tel de scores op.
Tips die uit de regels volgen
- Begin met de stokjes die los aan de rand liggen. Die kosten geen risico en maken de hoop daarna overzichtelijker.
- Reken uit wat een gok waard is: een mandarijn van 10 punten weegt op tegen vijf koelies. Voor een koelie die klem ligt, zet je geen lange beurt op het spel.
- Ligt de mikado vrij, pak hem dan vroeg. Het is 20 punten en je krijgt er een hulpstokje bij.
- Druk bij een stokje dat met één punt op tafel rust op die punt, zodat het andere eind omhoogkomt. Dan hoef je het niet onder andere stokjes uit te trekken.
Handig aan tafel
Wie begint?
Vul het aantal spelers in, of de namen met komma's ertussen.
Puntenteller
Voeg de spelers toe en tel per ronde de punten op. De stand blijft op dit apparaat bewaard.
Veelgestelde vragen over Mikado
Hoe werkt de puntentelling bij mikado?
Elk stokje dat je foutloos hebt opgeraapt, levert zijn waarde op. In de klassieke set van 41 stokjes is de mikado 20 punten waard, een mandarijn 10, een bonze 5, een samoerai 3 en een koelie 2, samen 170 punten. Sets en tellingen verschillen per uitgever, dus het regelblad in je eigen doos gaat voor.
Bronnen en controle
Van Mikado bestaat geen officiële versie: de regels verschillen per streek en per groep. We beschrijven de variant die in onze bronnen het vaakst terugkomt en zetten bekende afwijkingen onder de huisregels.
- Spelhandleiding Mikado (Philos-Spiele), gehost door Spielezar · geraadpleegd op 11 oktober 2026 · Meertalig regelblad met Nederlands deel: 41 stokjes, 170 punten, doorspelen op dezelfde hoop.
- Wikipedia (nl): Mikado (spel) · geraadpleegd op 11 oktober 2026 · 41 stokjes, 170 punten, vorm met vijf rondes.
- Wikipedia (de): Mikado (Spiel) · geraadpleegd op 11 oktober 2026 · Kleurcodes, technieken, regelvarianten en gelijke stand.
- Wikipedia (en): Mikado (game) · geraadpleegd op 11 oktober 2026 · Regelvarianten en mini-mikado (31 stokjes, 145 punten).
- Handleiding Outdoor Play Mikado 90 cm (Van der Meulen) · geraadpleegd op 11 oktober 2026 · Reuzenset met 31 stokken en een afwijkende kleurindeling.
- Productpagina Mikado (Tactic Games) · geraadpleegd op 11 oktober 2026 · 41 houten staafjes, vanaf 7 jaar, vanaf 2 spelers, 15 minuten.
- Productpagina Mikado (Schmidt Spiele) · geraadpleegd op 11 oktober 2026 · Vanaf 4 jaar, 20 minuten.
Geschreven met hulp van AI en daarna regel voor regel naast de bron gelegd. Zo werken we. Klopt er iets niet? Meld het ons, dan passen we het aan.