Spelregels Ganzenbord
Van vakje 1 naar 63, langs de put, de gevangenis en de dood
Door Redactie Spelregelwijzer · gecontroleerd op 13 oktober 2026
Bron: geen officiële versie; gangbaarste variant volgens 2 bronnen
Dit heb je nodig
- een ganzenbord met 63 genummerde vakjes
- 2 dobbelstenen
- 1 pion (gans) per speler
Ganzenbord is een eeuwenoud dobbelspel voor 2 tot 6 spelers. De regels van ganzenbord zijn simpel: je gooit twee dobbelstenen, loopt het aantal ogen vooruit en hoopt op een gans, want dan mag je hetzelfde aantal nog een keer. Wie als eerste precies op vakje 63 uitkomt, wint. Er valt niets te kiezen: de dobbelstenen beslissen alles. Het spel is zo oud dat er geen officiële versie bestaat. Hier staan de regels van de huidige Jumbo-uitgave, die bijna overal zo gespeeld worden.
Ganzenbord regels in het kort
- Je gooit met 2 dobbelstenen en zet je gans het totaal aantal ogen vooruit.
- Kom je op een gans, dan loop je hetzelfde aantal ogen nog een keer.
- Zes vakjes hebben een eigen regel: brug, herberg, put, doornstruik, gevangenis en dood.
- Gooi je in je eerste beurt 9, dan ga je direct naar 26 (met 6 en 3) of 53 (met 4 en 5).
- Je moet precies op 63 uitkomen. Wat je te veel gooit, tel je terug.
Doel van het spel
Kom als eerste precies op vakje 63 uit.
Voorbereiding
- Leg het bord in het midden en geef elke speler een gans. Alle ganzen beginnen buiten het bord, vóór vakje 1.
- Iedereen gooit één keer. Wie het hoogste aantal ogen gooit, mag beginnen.
- Leg de spelregels of het lijstje met bijzondere vakjes erbij. Zeker de eerste keren wil je kunnen opzoeken wat de put en de gevangenis doen.
Zo gaat een beurt
Je speelt om de beurt. Een beurt is één worp met beide dobbelstenen, tenzij een vakje iets anders zegt.
- Gooi beide dobbelstenenTel de ogen bij elkaar op en zet je gans dat aantal vakjes vooruit.
- Eerste worp: let op de 9Gooi je bij je allereerste worp een 4 en een 5, dan ga je meteen door naar vakje 53. Gooi je een 6 en een 3, dan ga je naar vakje 26. Zonder deze regel zou je met een 9 van gans naar gans springen en in één beurt op 63 staan.
- Op een gans: nog een keerDe ganzen staan bij Jumbo op de vakjes met een rood nummer op een gele achtergrond. Kom je daarop, dan zet je hetzelfde aantal ogen nog een keer vooruit, zonder opnieuw te gooien. Kom je daardoor weer op een gans, dan nog een keer.
- Op een bijzonder vakje: doe wat erbij hoortBij de brug, de herberg, de put, de doornstruik, de gevangenis en de dood voer je de opdracht van dat vakje uit. Ze staan in de tabel hieronder.
- Vakje bezet: terugStaat op het vakje waar je uitkomt al de gans van een ander, dan ga je bij Jumbo terug naar het vakje waar je vandaan kwam. Je beurt is dan voor niets geweest.
De bijzondere vakjes van ganzenbord
De nummers zijn op vrijwel elk ganzenbord hetzelfde. De opdrachten hieronder zijn die van Jumbo.
| Vakje | Naam | Wat gebeurt er |
|---|---|---|
| 6 | Brug | Ga verder naar vakje 12. |
| 19 | Herberg | Sla één beurt over. |
| 31 | Put | Je blijft zitten tot een andere speler je eruit haalt. Is er geen speler meer achter je, dan sla je één beurt over. |
| 42 | Doornstruik | Ga terug naar vakje 37. |
| 52 | Gevangenis | Je wacht tot een andere speler je bevrijdt. Is er geen speler meer achter je, dan sla je één beurt over. |
| 58 | Dood | Helemaal opnieuw beginnen. |
| 5, 9, 14, 18, 23, 27, 32, 36, 41, 45, 50, 54, 59 | Gans | Hetzelfde aantal ogen nog een keer vooruit. |
| 26 en 53 | Dobbelstenen | Alleen van belang bij de eerste worp: 6 en 3 gaat naar 26, 4 en 5 gaat naar 53. |
Einde en puntentelling
Het spel is afgelopen zodra iemand precies op vakje 63 komt. Die speler wint. Gooi je meer ogen dan je nodig hebt, dan loop je tot 63 en tel je de rest terug. Kom je bij dat terugtellen op een gans, dan tel je hetzelfde aantal ogen nog een keer terug. Zo kun je vlak voor de finish alsnog in de gevangenis of op de dood belanden.
Ganzenbord kent geen punten. Wie als eerste precies op 63 staat, heeft gewonnen. Het enige rekenwerk is het doortellen op een gans en het terugtellen bij de finish.
Waar staan de ganzen
De ganzen staan volgens een vast patroon: op elk negenvoud (9, 18, 27, 36, 45, 54) en steeds vier vakjes daarvoor (5, 14, 23, 32, 41, 50, 59). Samen zijn dat 13 ganzenvakjes.
Omdat je op een gans altijd doorloopt, kun je er nooit je beurt eindigen. Dat verklaart ook de regel voor de eerste worp. Wie met 9 begint, zou via 9, 18, 27, 36, 45 en 54 rechtstreeks op 63 uitkomen. Daarom ga je bij een 9 naar 26 of 53.
Vakje 58, de dood, hoort niet bij de reeks, ook al staat er op nieuwere borden soms een dode gans afgebeeld.
Put en gevangenis: wie haalt wie eruit
Dit is het stuk waar de meeste discussie over is. De traditionele regel: je zit vast tot een andere speler op hetzelfde vakje belandt. Wie er het eerst zat, speelt dan weer mee.
Jumbo voegt er een uitweg aan toe. Loopt er niemand meer achter je, dan kan ook niemand je komen verlossen. In dat geval sla je één beurt over en speel je daarna gewoon door.
Of de speler die jou komt verlossen zelf in de put achterblijft, staat niet in de Nederlandse tekst van Jumbo. De Franse tekst in hetzelfde boekje zegt dat hij je plaats inneemt. Spreek het af voordat de eerste gans erin valt.
Ruzie aan tafel: wat mag wel en wat niet?
De vragen waar het bij Ganzenbord het vaakst over gaat. Bij elk antwoord staat of het zo in de regels staat of dat het een huisregel is.
Speel je ganzenbord met één of met twee dobbelstenen?
Met twee. De regel voor de eerste worp (4 en 5, of 6 en 3) kan alleen met twee stenen, en ook Wikipedia noemt twee dobbelstenen.
Moet je precies op 63 uitkomen?
Ja. Gooi je te veel, dan tel je de ogen die over zijn terug vanaf 63. Kom je daarbij op een gans, dan ga je nog eens hetzelfde aantal terug.
Wat gebeurt er als je op een vakje komt waar al iemand staat?
Bij Jumbo ga jij terug naar het vakje waar je vandaan kwam. De andere gans blijft staan. De put en de gevangenis zijn de uitzondering: daar verlos je juist de speler die er zit.
Hoe lang zit je in de put of de gevangenis?
Tot een andere speler je eruit haalt. Bij Jumbo geldt: is er geen speler meer achter je, dan sla je één beurt over en mag je weer verder. Sommige borden kennen een andere straf, zoals drie beurten overslaan in de gevangenis.
Blijft de speler die jou uit de put haalt zelf in de put zitten?
De Nederlandse tekst van Jumbo zegt alleen dat je wacht tot je eruit wordt gehaald, niet wat er met de redder gebeurt. De Franse tekst in hetzelfde boekje zegt dat de andere speler je plaats inneemt, en zo is ook de traditionele uitleg. Maak hier vooraf een afspraak over.
Ga je bij de doornstruik terug naar 37 of naar een ander vakje?
Naar 37, zowel in de spelregels van Jumbo als in het overzicht op Wikipedia. Op sommige borden heet vakje 42 het doolhof. Staat er op jouw bord een ander nummer gedrukt, volg dan je eigen bord.
Veelgemaakte fouten
- Op een gans opnieuw gooien. Je gooit niet opnieuw: je loopt hetzelfde aantal ogen nog een keer.
- De regel voor de eerste worp vergeten. Een 9 in de eerste beurt brengt je naar 26 of 53, niet van gans naar gans.
- Over 63 heen willen lopen of blijven staan als je te veel gooit. Je telt altijd terug.
- Bij het terugtellen een gans overslaan. Ook achteruit geldt: op een gans ga je nog eens hetzelfde aantal terug.
- In de put eeuwig blijven wachten terwijl iedereen je al voorbij is. Dan sla je bij Jumbo één beurt over en ga je verder.
Varianten en huisregels
Gevangenis met vaste straf (sommige borden)
Op sommige borden sla je in de gevangenis drie beurten over in plaats van te wachten op een redder. Dit is een variant die op het bord zelf gedrukt staat, geen regel van Jumbo.
Put zonder uitweg (traditioneel)
In de klassieke uitleg bestaat de regel van één beurt overslaan niet. Je zit vast tot er iemand op je vakje komt. Met weinig spelers kan het spel daardoor vastlopen.
Levend ganzenbord
De spelers zijn zelf de pionnen op een heel groot bord op de grond. Vooral bedoeld voor grote groepen.
Thema-uitgaven
Er bestaan veel uitvoeringen met een ander thema. De indeling van het bord is steeds dezelfde, maar de vakjes kunnen andere namen en soms andere opdrachten hebben. Kijk dan in het boekje van die doos.
Ganzenbord met 2 personen
Met 2 spelers gelden dezelfde regels. Het bekende probleem: de één valt in de put en de ander komt in de gevangenis, en dan kan niemand de ander verlossen. In de traditionele regels eindigt het spel dan onbeslist, en volgens een berekening die Wikipedia aanhaalt gebeurt dat met twee spelers in ongeveer 23 procent van de spellen. De Jumbo-regel (geen speler meer achter je, dan één beurt overslaan) voorkomt een deel van die vastlopers.
Handig aan tafel
2 dobbelstenen kwijt?
Gooi hier. De worp is eerlijk: elke uitkomst heeft dezelfde kans.
Wie begint?
Vul het aantal spelers in, of de namen met komma's ertussen.
Veelgestelde vragen over Ganzenbord
Wat zijn de regels van ganzenbord?
Je gooit met 2 dobbelstenen en zet je gans het totaal aantal ogen vooruit. Kom je op een gans, dan loop je hetzelfde aantal ogen nog een keer. Zes vakjes hebben een eigen regel: brug, herberg, put, doornstruik, gevangenis en dood. Wie als eerste precies op vakje 63 uitkomt, wint.
Bronnen en controle
Van Ganzenbord bestaat geen officiële versie: de regels verschillen per streek en per groep. We beschrijven de variant die in onze bronnen het vaakst terugkomt en zetten bekende afwijkingen onder de huisregels.
- Spelregels Ganzenbord (Jumbo, artikel 17968) · geraadpleegd op 11 oktober 2026 · Handleiding Nederlands en Frans, opgemaakt in 2014. De Franse tekst zegt bij put en gevangenis dat de andere speler je plaats inneemt.
- Ganzenbord (Wikipedia) · geraadpleegd op 11 oktober 2026 · 2 tot 6 spelers, vanaf 5 jaar, twee dobbelstenen, nummers van de ganzenvakjes, traditionele regel voor put en gevangenis, kans op gelijkspel met twee spelers.
Geschreven met hulp van AI en daarna regel voor regel naast de bron gelegd. Zo werken we. Klopt er iets niet? Meld het ons, dan passen we het aan.